한국의 불교 유산은 석굴암과 불국사, 해인사 장경판전처럼 정교하고 장엄한 모습으로 세계를 매료시켜 왔다. 그러나 한반도 남단 전라남도 화순에 이 모든 정형을 거부하는 파격적인 불교 유산이 숨 쉬고 있다. 지난 2017년 유네스코 세계유산 잠정목록에 등재된 '화순 운주사 석불석탑군'이다.
Di sản Phật giáo của Hàn Quốc từ lâu đã mê hoặc thế giới bằng những công trình có vẻ đẹp tinh xảo và trang nghiêm như Động Seokguram, Chùa Bulguksa và Khu lưu trữ mộc bản tại chùa Haeinsa. Tuy nhiên, ở Hwasun, tỉnh Jeollanam-do, phía nam bán đảo Triều Tiên, tồn tại một di sản Phật giáo phá cách, đi ngược lại mọi khuôn mẫu truyền thống. Đó là “Quần thể tượng Phật và tháp đá chùa Unjusa ở Hwasun”, được đưa vào danh sách ứng cử Di sản Thế giới của UNESCO từ năm 2017.
운주사는 정형화된 전통 사찰의 틀에서 벗어난 단순함과 민중적인 해학을 담고 있다는 점에서 여느 절집과 차별화된다. 사찰 경내에는 불상과 석탑 제작에 사용된 석재를 채굴한 채석장과 운반 흔적이 비교적 온전한 형태로 남아 있다. 천 년 전 불사의 제작 공정 전반을 확인할 수 있다는 점에서 독보적인 학술 가치를 지닌다. 특히 한 공간에 각기 다른 양식의 탑이 모여 있는 모습은 세계적으로 유례를 찾기 어렵다.
Chùa Unjusa nổi bật so với nhiều ngôi chùa khác nhờ sự giản dị và nét hài hước dân gian, phá cách khỏi khuôn mẫu của chùa truyền thống. Trong khuôn viên chùa vẫn còn lưu giữ khá nguyên vẹn các mỏ đá nơi khai thác vật liệu để chế tác tượng Phật và tháp đá, cùng dấu tích vận chuyển. Di tích này có giá trị học thuật độc đáo, giúp quan sát toàn bộ quy trình chế tác công trình Phật giáo từ khoảng một nghìn năm trước. Đặc biệt, việc nhiều tháp đá với phong cách khác nhau cùng quy tụ trong cùng một không gian là hiếm có trên thế giới.
운주사의 진면목은 여러 신앙 체계를 하나로 품은 포용성에 있다. 10세기부터 16세기 말에 걸쳐 조성된 다양한 형태의 석불과 석탑, 별자리 신앙의 흔적인 칠성석에는 도교와 천문 숭배, 민간 신앙이 불교와 융합된 독특한 세계관이 녹아 있다. 이처럼 다양한 신앙이 한 사찰 안에 집약적으로 결합한 사례는 동아시아에서도 극히 드물다. 운주사가 인류 유산으로서 높은 가치를 인정받는 이유다.
Giá trị cốt lõi của chùa Unjusa nằm ở tính bao dung khi dung hòa nhiều hệ tín ngưỡng trong cùng một không gian. Các tượng Phật bằng đá và tháp đá với nhiều hình thức khác nhau được tạo dựng từ thế kỷ thứ 10 đến cuối thế kỷ thứ 16, cùng với Chilseongseok – dấu tích của tín ngưỡng chòm sao – phản ánh một thế giới quan độc đáo nơi Đạo giáo, tín ngưỡng thiên văn và tín ngưỡng dân gian hòa quyện cùng với Phật giáo. Việc nhiều tín ngưỡng khác nhau được kết hợp tập trung trong một ngôi chùa như vậy là trường hợp cực kỳ hiếm thấy ngay cả ở Đông Á. Đây cũng là lý do chùa Unjusa được đánh giá cao về giá trị như một di sản của nhân loại.
▲ 운주사 골짜기 서쪽 언덕 위에 누워 있는 거대한 불상 '와불'. Bức tượng Phật nằm khổng lồ trên sườn đồi phía tây thung lũng Unjusa. (Ảnh: Lee Jeong Woo / Korea.net).지형을 다루는 방식도 독특하다. 운주사는 영산강 지류인 대초천 상류, 해발 100m 내외의 완만한 산지 골짜기를 따라 터를 잡았다. 남북으로 길게 뻗은 계곡 양옆 산등성이마다 줄지어 탑과 석불을 세운 것은 자연 지형을 최대한 활용하려 한 독창적 배치의 결과다.
Cách xử lý địa hình cũng rất độc đáo. Chùa Unjusa được xây dựng dọc theo thung lũng vùng đồi núi thoai thoải ở thượng nguồn suối Daecho, một nhánh của sông Yeongsan, ở độ cao khoảng 100 m so với mực nước biển. Việc bố trí hàng loạt tháp đá và tượng Phật đá dọc theo các sườn núi hai bên thung lũng kéo dài theo hướng bắc nam là kết quả của một cách sắp đặt sáng tạo, tận dụng tối đa địa hình tự nhiên.
운주사의 창건 연대는 정확히 밝혀지지 않았다. 고려 중기부터 말기에 이르기까지 크게 번성한 사찰로 추정할 뿐이다. 15세기 후반 중창 이후 정유재란의 전화 속에 폐사의 아픔을 겪은 것으로 전해진다. 19세기 중반 소규모 중창을 시작으로 20세기 들어 수차례 정비와 복원을 거치며 지금의 모습을 갖췄다.
Niên đại xây dựng của chùa Unjusa chưa được xác định chính xác. Chỉ có thể suy đoán rằng đây là ngôi chùa phát triển mạnh từ giữa đến cuối thời Goryeo. Tư liệu cho biết sau lần trùng tu vào cuối thế kỷ 15, chùa đã bị phá hủy trong chiến tranh Nhâm Thìn. Từ giữa thế kỷ 19, các hoạt động trùng tu quy mô nhỏ bắt đầu được tiến hành, và đến thế kỷ 20, chùa tiếp tục trải qua nhiều lần trùng tu và phục dựng để có được diện mạo như ngày nay.
현재 이곳에는 완전한 형태의 석탑과 석불상뿐 아니라 미완성 또는 파손된 유물을 포함해 석탑 유물 약 141기, 석불상 약 115채가 남아 있다. Hiện nay, tại đây còn lưu giữ khoảng 141 tháp đá và 115 tượng Phật đá, bao gồm cả hiện vật còn nguyên vẹn, chưa hoàn thiện hoặc đã bị hư hại.
산과 들에 흩어진 70여 기의 석불은 수십 센티미터 크기에서부터 10m 이상에 이르는 대형 불상까지 규모가 다양하다. 평면적이고 소박한 조형, 다소 비례가 맞지 않는 신체 표현은 고려시대 지방 불교 조각의 특징을 잘 보여준다.
Khoảng hơn 70 tượng Phật đá phân bố rải rác trên núi và đồng bằng có quy mô đa dạng, từ những pho cao vài chục centimet đến những tượng lớn cao hơn 10m. Tạo hình mang tính phẳng, giản dị cùng cách thể hiện cơ thể có phần chưa cân đối đã thể hiện rõ đặc trưng của điêu khắc Phật giáo địa phương thời Goryeo.
석탑 역시 파격의 연속이다. 형태와 문양 표현이 매우 다양하다. 3층·5층·7층 등 층수 또한 일정하지 않다. 원형 기단 위에 조성된 탑이나 원반을 겹겹이 쌓은 듯한 독특한 형식의 탑 등 일반적인 불교 석탑과는 다른 조형성이 두드러진다.
Sự phá cách cũng được thể hiện qua các tháp đá. Hình dáng và hoa văn rất đa dạng. Số tầng như 3, 5 hay 7 tầng cũng không theo một quy chuẩn cố định nào. Những tháp được dựng trên bệ tròn hoặc có hình thức độc đáo như chồng nhiều đĩa tròn lên nhau cho thấy tính tạo hình khác biệt rõ rệt so với tháp đá Phật giáo thông thường.
운주사를 대표하는 유산은 골짜기 서쪽 언덕 위에 있는 거대한 와불이다. 길이 약 12m, 너비 약 10m에 이르는 이 불상은 완전히 누워 있는 형태로 조성됐다. 한국에서도 보기 드문 사례로 꼽힌다. "이 부처가 일어나는 날 새로운 세상이 열린다"라는 전설은 천 년 전 이곳을 일궈낸 백성의 간절한 이상향을 전한다.
Di sản tiêu biểu của chùa Unjusa là bức Phật nằm khổng lồ trên sườn đồi phía tây thung lũng. Tượng có chiều dài khoảng 12m, rộng khoảng 10m và được tạo hình trong tư thế nằm hoàn toàn. Đây được xem là trường hợp hiếm gặp ngay cả ở Hàn Quốc. Truyền thuyết “Khi tượng Phật này đứng dậy, một thế giới mới sẽ mở ra” phản ánh khát vọng về một lý tưởng tốt đẹp của những người dân đã kiến tạo nên nơi này cách đây cả nghìn năm.
▲ 와불 인근의 칠성바위. 도교에서 유래한 칠성신앙이 불교와 결합해 사찰 공간 안에 자리 잡은 사례다. Phiến đá Chilseong (Thất Tinh) nằm gần tượng Phật nằm. Đây là trường hợp tín ngưỡng Thất Tinh có nguồn gốc từ Đạo giáo được kết hợp với Phật giáo và hiện diện trong không gian chùa.(Ảnh: Lee Jeong Woo / Korea.net)
화순 = 테레시아 마가렛 기자 margareth@korea.kr
사진 = 이정우 기자 b1614409@korea.kr
영상 = 박대진 기자 pacdaejin@korea.kr
Bài viết từ Margareth Theresia
Video: Park Daejin, margareth@korea.kr









