[이재명 정부 365일] ① 국익 중심의 외교 안보 '이념 가고 국익 왔다' - Ngoại giao, an ninh: đặt lợi ích quốc gia làm trung tâm

세계로 향하는 실용외교 - Ngoại giao thực dụng hướng về thế giới

"국민주권정부 제1의 국정운영 원칙은 '오직 국민의 삶'입니다. 탈이념, 탈진영, 탈정쟁의 현실적 실용주의가 우리의 방향입니다." “Nguyên tắc điều hành quốc gia số một của chính phủ do nhân dân làm chủ là ‘chỉ vì cuộc sống của người dân’. Chủ nghĩa thực dụng mang tính hiện thực, vượt lên trên ý thức hệ, phe phái và đối đầu chính trị, chính là định hướng của chúng tôi.”

이재명 대통령이 지난 1월 청와대에서 열린 신년 기자회견에서 천명한 일성이다. 이 기조는 이 대통령의 숨가쁜 외교 행보에서도 고스란히 드러난다. 이 대통령은 지난해 6월 4일 취임 직후 캐나다 G7 회의를 시작으로 총 9차례 해외 순방을 소화했다. 실용 외교의 전면에서 직접 발로 뛴 1년이었다.

Đây là tuyên bố được Tổng thống Lee Jae Myung đưa ra tại cuộc họp báo đầu năm diễn ra ở Nhà Xanh vào tháng 1 vừa qua. Định hướng này cũng được thể hiện rõ trong các hoạt động ngoại giao dày đặc của ông. Ngay sau khi nhậm chức ngày 4/6 năm ngoái, ông bắt đầu chuyến công du nước ngoài đầu tiên để tham dự Hội nghị thượng đỉnh G7 tại Canada. Trong vòng một năm, ông đã thực hiện tổng cộng 9 chuyến công du nước ngoài. Đây là một năm ông trực tiếp dẫn dắt và thúc đẩy đường lối ngoại giao thực dụng một cách toàn diện.

이재명 정부의 외교 행보 중 가장 가시적인 결실은 중국과의 관계 복원이다. 전환점은 지난해 10월 31일~11월 1일 경주에서 열린 아시아태평양경제협력체(APEC) 정상회의였다. 시진핑 중국 국가주석이 11년 만에 국빈 방한하며 성사된 한중 정상회담에서 두 정상은 관계 복원 의지를 공식화했다. 이를 기점으로 양국은 70조원 규모의 원-위안 통화스와프 계약을 체결했다. 양국 간 자유무역(FTA) 서비스·투자 협상에도 속도를 냈다. 이어 올 1월 이 대통령의 중국 국빈방문을 계기로 양국은 민생 분야의 수평적 호혜 협력과 한반도 평화, 문화·콘텐츠 교류 확대 등에 전격 합의했다.

Thành quả rõ nét nhất trong các hoạt động ngoại giao của chính phủ Lee Jae Myung là việc khôi phục quan hệ với Trung Quốc. Bước ngoặt là Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tổ chức ở Gyeongju từ ngày 31/10 đến 1/11 năm ngoái. Tại hội nghị, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thăm cấp nhà nước tới Hàn Quốc sau 11 năm và tiến hành hội đàm thượng đỉnh Hàn - Trung với Tổng thống Lee Jae Myung. Hai nhà lãnh đạo chính thức khẳng định ý chí khôi phục quan hệ song phương. Sau đó, hai nước ký thỏa thuận hoán đổi tiền tệ won - nhân dân tệ trị giá 70.000 tỷ won. Các cuộc đàm phán về dịch vụ và đầu tư trong Hiệp định thương mại tự do (FTA) Hàn - Trung cũng được đẩy nhanh. Tiếp đó, nhân chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Lee tới Trung Quốc vào tháng 1 năm nay, hai bên đã đạt thỏa thuận mở rộng hợp tác cùng có lợi trong các lĩnh vực dân sinh, hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên và giao lưu văn hóa, sáng tạo nội dung.

▲ 이재명 대통령(왼쪽 두 번째)이 지난해 8월 25일 워싱턴 백악관에 도착해 영접나온 도널드 트럼프 미국 대통령과 악수하고 있다. Tổng thống Lee Jae Myung (thứ hai từ trái sang) bắt tay Tổng thống Mỹ Donald Trump, người ra đón ông tại Nhà Trắng ở Washington ngày 25/8 năm ngoái. (Ảnh: Yonhap News - 연합뉴스)

미국과의 협력도 새로운 전기를 맞았다. 이재명 정부는 '미국 우선주의'를 내세운 트럼프 2기 행정부를 상대로 경제와 안보 모두에서 대등한 실리를 챙기며 안보·첨단 기술 동맹을 공고히 했다.

Quan hệ hợp tác với Mỹ cũng bước sang giai đoạn mới. Đối mặt với chính quyền nhiệm kỳ thứ hai của Donald Trump với chính sách “Nước Mỹ trên hết”, chính phủ Lee Jae Myung đã bảo đảm lợi ích bình đẳng trên cả lĩnh vực kinh tế lẫn an ninh, đồng thời củng cố liên minh về an ninh và công nghệ tiên tiến giữa hai nước.

특히 경주 APEC 계기 한미 정상회의에서 한국은 핵잠수함 건조와 우라늄 농축에 조응하는 미국의 지지를 확보했다. 동북아 안보의 핵심 축으로서 안보 역량을 한 단계 끌어올릴 수 있는 발판을 마련한 셈이다. '글로벌 책임국가'를 표방하는 한국은 그동안 북한 핵위협 대응을 위한 국내의 핵무장 요구를 차단해왔다. 전문가들은 핵잠이 비핵 군사수단으로서 강력한 재래식 억지력을 극대화할 최선의 카드라고 평가한다.

Đặc biệt, tại hội nghị thượng đỉnh Hàn - Mỹ bên lề Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Gyeongju, Hàn Quốc đã nhận được sự ủng hộ của Mỹ đối với việc đóng tàu ngầm hạt nhân và làm giàu uranium. Điều này được đánh giá là nền tảng giúp nâng cao thêm một bước năng lực an ninh của Hàn Quốc với vai trò là trục an ninh chủ chốt ở Đông Bắc Á. Theo đuổi định hướng “quốc gia trách nhiệm toàn cầu”, Hàn Quốc trước nay vẫn ngăn chặn các yêu cầu trong nước về phát triển vũ khí hạt nhân để đối phó mối đe dọa hạt nhân từ Triều Tiên. Tàu ngầm hạt nhân được các chuyên gia đánh giá là lựa chọn hiệu quả nhất để tối đa hóa năng lực răn đe thông thường mà không cần sở hữu vũ khí hạt nhân.

▲ 이재명 대통령(오른쪽)이 지난 1월 14일(현지 시간) 일본 나라현 호류지(법륭사)에서 열린 친교 행사에서 다카이치 사나에 일본 총리와 악수하고 있다. Tổng thống Lee Jae Myung (phải) bắt tay Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại sự kiện giao lưu tổ chức ở chùa Horyu-ji, tỉnh Nara, Nhật Bản ngày 14/1 (giờ địa phương). (Ảnh: Nhà Xanh - 대한민국 청와대)

한일 관계는 전례 없는 셔틀외교로 급물살을 탔다. 이 대통령은 캐나다 G7회의에서 이시바 시게루 일본 총리와 첫 정상회담을 한 뒤 두 번째 순방국가로 미국이 아닌 일본을 택했다. 역대 대통령 중 미국보다 일본을 먼저 찾은 첫 사례다. 한미 동맹 우선이라는 전례에 얽매이지 않고 국익을 전면에 내세운 실용주의의 단면이다.

Quan hệ Hàn - Nhật đã tăng tốc mạnh mẽ nhờ hoạt động ngoại giao con thoi chưa từng có tiền lệ. Sau cuộc gặp thượng đỉnh đầu tiên với Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba tại Hội nghị thượng đỉnh G7 ở Canada, Tổng thống Lee Jae Myung đã chọn Nhật Bản, thay vì Mỹ, làm điểm đến công du thứ hai. Đây là lần đầu tiên một tổng thống Hàn Quốc thăm Nhật Bản trước Mỹ. Quyết định này cho thấy cách tiếp cận thực dụng đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu, không bị ràng buộc bởi tiền lệ ưu tiên liên minh Hàn - Mỹ.

지난해 8월 도쿄 한일정상회담에서 양국은 1998년 발표된 '21세기의 새로운 한일 파트너십 공동선언(김대중-오부치 선언)'을 전체적으로 계승하기로 했다. 역사 인식에 관한 역대 내각의 입장을 전체적으로 계승한다는 내용도 포함됐다. 광복 80주년이자 한일 국교 정상화 60주년을 맞이하는 시점에서 거둔 뜻 깊은 결실이다. 이후 양측은 경주 APEC과 올 1월 이 대통령의 일본 방문 등 수시로 만났다. 지난 19-20일 안동을 찾은 다카이치 사나에 총리와 회담까지 포함하면 현 정부 출범 이후 6번째 한일 정상회담이다. 양국은 현재 에너지와 공급망 분야 협력을 더욱 밀착시키고 있다.

Tại hội nghị thượng đỉnh Hàn - Nhật ở Tokyo vào tháng 8 năm ngoái, hai nước nhất trí kế thừa toàn diện “Tuyên bố chung về quan hệ đối tác Hàn - Nhật mới cho thế kỷ 21” năm 1998 (còn gọi là Tuyên bố Kim Dae Jung - Obuchi). Nội dung kế thừa lập trường của các chính quyền trước đây liên quan đến nhận thức lịch sử cũng được đưa vào tuyên bố. Đây được xem là thành quả có ý nghĩa trong bối cảnh năm nay đánh dấu 80 năm Ngày Giải phóng Hàn Quốc và 60 năm bình th

ường hóa quan hệ ngoại giao Hàn - Nhật. Sau đó, hai bên tiếp tục gặp gỡ thường xuyên tại Hội nghị thượng đỉnh Hợp tác kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC) ở Gyeongju và trong chuyến thăm Nhật Bản của Tổng thống Lee Jae Myung hồi tháng 1 năm nay. Tính cả cuộc hội đàm với Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi tại Andong ngày 19-20/5 vừa qua, đây là hội nghị thượng đỉnh Hàn - Nhật lần thứ sáu kể từ khi chính phủ hiện tại lên nắm quyền. Hai nước hiện đang tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng và chuỗi cung ứng.

평화 공존과 번영의 한반도 - Bán đảo Triều Tiên hướng tới hòa bình cùng tồn tại và thịnh vượng

이재명 정부는 이념 대결의 낡은 노선에서 과감히 탈피했다. 대신 평화공존과 실용적 리스크 관리를 중심에 두고 한반도 정책을 추진해왔다. 지난해 광복절 축사에서 "가장 확실한 안보는 싸울 필요가 없는 상태를 만드는 것"이라고 역설한 이 대통령의 말에 현 정부가 지향하는 평화·공존 정책의 본질이 담겨있다.

Chính phủ Lee Jae Myung đã mạnh dạn thoát khỏi đường lối đối đầu dựa trên ý thức hệ cũ. Thay vào đó, chính phủ thúc đẩy thực hiện chính sách Bán đảo Triều Tiên với trọng tâm là cùng tồn tại hòa bình và quản lý rủi ro theo hướng thực dụng. Trong bài phát biểu nhân Ngày Giải phóng năm ngoái, Tổng thống Lee nhấn mạnh rằng: “An ninh chắc chắn nhất là tạo ra trạng thái không cần phải chiến đấu.” Phát biểu này thể hiện rõ bản chất của chính sách hòa bình và cùng tồn tại mà chính phủ hiện nay theo đuổi.

이재명 정부는 경색된 남북 관계를 화해와 협력의 장으로 되돌리고자 과감한 조치를 단행했다. 정부 출범 직후인 지난해 6월 12일 대북 전단 살포를 막고 확성기 방송을 중단한 것으로 남북 신뢰 회복의 첫 단추를 채웠다.

Chính phủ Lee Jae Myung đã triển khai nhiều biện pháp mạnh mẽ nhằm đưa quan hệ liên Triều đang căng thẳng trở lại quỹ đạo hòa giải và hợp tác. Ngay sau khi chính phủ thành lập, ngày 12/6 năm ngoái, Hàn Quốc đã ngăn chặn hoạt động rải truyền đơn sang Triều Tiên và dừng phát thanh qua loa phóng thanh, qua đó tạo bước khởi đầu cho quá trình khôi phục lòng tin giữa hai miền Triều Tiên.

이 대통령은 지난해 광복절 축사에서 "남북은 서로의 체제를 존중하고 인정하며 평화적 통일을 지향하는 특수한 관계”로 규정하며 "어떠한 형태의 흡수통일도 추구하지 않을 것"이라고 단언했다. 한 달 뒤 9월 유엔총회 연설에선 '대한민국 END 이니셔티브'로 한반도 냉전을 끝내고 세계 평화에 기여하기 위한 책임을 다하겠다고 선언했다. '대한민국 END 이니셔티브’는 교류(Exchange), 관계 정상화(Normalization), 비핵화(Denuclearization)'를 뜻한다.

Trong bài phát biểu nhân Ngày Giải phóng năm ngoái, Tổng thống Lee Jae Myung khẳng định rằng “Hai miền Triều Tiên là mối quan hệ đặc biệt hướng tới thống nhất hòa bình trên cơ sở tôn trọng và công nhận thể chế của nhau”, đồng thời tuyên bố “sẽ không theo đuổi thống nhất bằng cách sáp nhập dưới bất kỳ hình thức nào”. Một tháng sau, tại bài phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hợp Quốc vào tháng 9, ông Lee tuyên bố Hàn Quốc sẽ thực hiện trách nhiệm chấm dứt Chiến tranh Lạnh trên Bán đảo Triều Tiên và đóng góp cho hòa bình thế giới thông qua “Sáng kiến END của Đại Hàn Dân Quốc”. “END” là viết tắt của Exchange (giao lưu), Normalization (bình thường hóa quan hệ) và Denuclearization (phi hạt nhân hóa).

▲ 이재명 대통령이 지난해 9월 23일(현지 시간) 미국 뉴욕 유엔본부 총회장에서 기조연설을 하고 있다. Tổng thống Lee Jae Myung phát biểu tại phiên thảo luận chung của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ở trụ sở Liên Hợp Quốc tại New York, Mỹ ngày 23/9 năm ngoái (giờ địa phương). (Ảnh: Nhà Xanh - 대한민국 청와대)

대화 재개를 위한 행동도 구체화했다. 이 대통령은 지난해 12월 북한 당국에 남북 간 연락채널 복구를 공식 제안하며 "7년째 중단된 남북대화를 되살리는 것부터가 평화 공존의 새로운 남북관계의 출발점"이라고 강조했다. 올 1월 대통령 신년 기자회견에서는 '9·19 군사합의' 복원 의지를 밝혔다. 이에 발맞춰 통일부가 지난 2월 9·19 군사합의 비행금지구역 복원을 선제적으로 추진하겠다고 발표했다.

Các hành động nhằm nối lại đối thoại liên Triều cũng dần được cụ thể hóa. Tháng 12 năm ngoái, Tổng thống Lee Jae Myung đã chính thức đề xuất phía Triều Tiên khôi phục các kênh liên lạc giữa hai miền và nhấn mạnh rằng “việc khôi phục đối thoại liên Triều bị gián đoạn suốt 7 năm chính là điểm khởi đầu của quan hệ liên Triều mới dựa trên cùng tồn tại hòa bình”. Tại họp báo đầu năm vào tháng 1 năm nay, ông Lee cũng bày tỏ ý chí khôi phục “Thỏa thuận quân sự ngày 19/9”. Theo đó, Bộ Thống nhất Hàn Quốc hồi tháng 2 tuyên bố sẽ chủ động thúc đẩy khôi phục vùng cấm bay theo thỏa thuận này.

이러한 노력은 민간 교류의 결실로 이어졌다. 지난 17일 북한 '내고향여자축구단' 39명이 인천국제공항으로 입국했다. 북측 선수단이 남한에서 경기를 치르는 것은 지난 2018년 이후 8년 만이다. 정부가 추진하는 '국민이 공감하는 호혜적 남북교류' 협력' 측면에서도 적잖은 의미를 지닌다.

Những nỗ lực này đã dẫn tới kết quả cụ thể trong lĩnh vực giao lưu dân sự. Ngày 17 vừa qua, 39 thành viên của đội bóng đá nữ Triều Tiên “Naegohyang” đã nhập cảnh qua sân bay quốc tế Incheon. Đây là lần đầu tiên một đội thể thao Triều Tiên thi đấu tại Hàn Quốc kể từ năm 2018, tức sau 8 năm. Sự kiện này cũng mang ý nghĩa đáng kể đối với định hướng “giao lưu liên Triều mang tính cùng có lợi và nhận được sự đồng thuận của người dân” mà chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy.

▲ 지난 17일 인천국제공항 제1여객터미널로 입국한 내고향여자축구단 선수들이 이동하고 있다. 북한 내고향축구단은 2025-2026 아시아축구연맹(AFC) 여자 챔피언스리그(AWCL) 4강전에서 '수원FC 위민'과 맞붙었다. Các cầu thủ của đội bóng đá nữ Triều Tiên “Naegohyang” di chuyển sau khi nhập cảnh vào Nhà ga số 1 của sân bay quốc tế Incheon ngày 17/5 vừa qua. Đội bóng Naegohyang của Triều Tiên đã đối đầu với Suwon FC Women ở vòng bán kết AFC Women's Champions League mùa giải 2025-2026. (Ảnh: Yonhap News - 연합뉴스)

이 대통령의 실용외교 노선은 외신의 호평으로 이어졌다. 외교전문지 '디플로맷'은 지난 3월 6일 '새로운 유형의 대통령 이재명, 한국 국민도 지지' 제하의 기사에서 이 대통령의 인기 요인으로 성과를 내는 행정능력, 실용적 외교, 파격적 소통, 섬김의 리더십을 꼽았다. 특히 외교 경험이 전무했던 이 대통령이 국익을 앞세워 트럼프 대통령과의 회담에서 핵잠수함 도입 합의를 이끌어낸 점에 주목했다. 매체는 "이 대통령은 전임자들이 수십 년 동안 이루지 못했던 돌파구를 마련했다"며 " '미국 우선주의'를 능숙히 헤쳐나갈 수 있는 역량을 입증했다"고 평가했다.

Đường lối ngoại giao thực dụng của Tổng thống Lee Jae Myung cũng nhận được đánh giá tích cực từ truyền thông quốc tế. Trong bài viết đăng ngày 6/3 với tiêu đề “Tổng thống kiểu mới Lee Jae Myung được người dân Hàn Quốc ủng hộ”, The Diplomat cho rằng các yếu tố tạo nên sức hút của ông Lee là năng lực hành chính mang lại kết quả thực tế, ngoại giao thực dụng, phong cách giao tiếp phá cách và tinh thần lãnh đạo biết phục vụ người dân. Tạp chí đặc biệt chú ý đến việc Tổng thống Lee, dù không có kinh nghiệm ngoại giao trước đó, đã đạt được thỏa thuận về tàu ngầm hạt nhân trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump bằng cách đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu. Bài báo đánh giá: “Tổng thống Lee đã tạo ra bước đột phá mà các chính quyền tiền nhiệm không thể đạt được trong nhiều thập niên” và “ông đã chứng minh năng lực ứng phó khéo léo với chính sách ‘Nước Mỹ trên hết’.”

▲ 외교전문지 '디플로맷'은 지난 3월 6일자 '새로운 유형의 대통령 이재명, 한국 국민도 지지' 제하의 기사에서 이 대통령의 인기 요인으로 ‘성과를 내는 행정능력‘, ’실용적 외교‘, ’파격적 소통‘과 ’섬김의 리더십‘을 꼽았다. Tạp chí đối ngoại The Diplomat trong bài viết đăng ngày 6/3 với tiêu đề “Tổng thống kiểu mới Lee Jae Myung được người dân Hàn Quốc ủng hộ” đã chỉ ra các yếu tố tạo nên sức hút của Tổng thống Lee Jae Myung gồm “năng lực hành chính mang lại kết quả”, “ngoại giao thực dụng”, “giao tiếp phá cách” và “phong cách lãnh đạo biết phục vụ”. Ảnh chụp màn hình trang chủ The Diplomat. 디플로맷 홈페이지 갈무리

윤소정 기자 arete@korea.kr
Bài viết từ Yoon Sojung, arete@korea.kr