Hơn một nghìn năm trước, gốm celadon (thanh sứ) ra đời trên mảnh đất Triều Tiên. Ngày nay, vẻ đẹp ấy tỏa sáng tại Viện Nghệ thuật Chicago (The Art Institute of Chicago). Một chiếc bình gốm Hàn Quốc thanh nhã được trưng bày tại bảo tàng không chỉ mang giá trị lịch sử nghệ thuật, mà còn hàm chứa biểu tượng và nhịp thở của mối quan hệ lâu dài giữa hai quốc gia.
Tỏa sáng từ phương xa
Mỗi năm, Viện Nghệ thuật Chicago ở bang Illinois thu hút khoảng 1,3 triệu lượt khách đến chiêm ngưỡng những báu vật trải dài qua nhiều giai đoạn lịch sử Hàn Quốc. Trong số đó, tác phẩm gốm “Bình mai (Maebyeong) trang trí mây, hạc và hình ảnh trẻ em” kể một câu chuyện đặc biệt, kết nối Hàn Quốc và Hoa Kỳ vượt ra ngoài giá trị nghệ thuật thuần túy.
Chiếc Maebyeong (매병) cao 33,5 cm, được chế tác vào cuối thế kỷ 12, dưới triều Goryeo (918–1392). Những đường cong duyên dáng—thân bình đầy đặn thu dần về miệng nhỏ—tạo ấn tượng mạnh mẽ. Lớp men màu ngọc bích dịu nhẹ thể hiện rõ thẩm mỹ đặc trưng của Goryeo. Dù “celadon” thường dùng để chỉ các loại gốm xanh lục – xanh lam nói chung, nhưng các nghệ nhân Goryeo đặc biệt theo đuổi chất ngọc. Vì thế, celadon ở nhiều quốc gia khác thường ngả xám, còn celadon Goryeo mang sắc xanh lam – xanh lục huyền ảo khó nắm bắt.
Hoa văn khắc trên bình cũng vô cùng độc đáo. Trong một khung cảnh được viền rõ, hai đứa trẻ đuổi theo chim và bướm giữa khu vườn tre. Bên ngoài khung, mây và hạc tạo nên bầu không khí trữ tình. Hai đứa trẻ tượng trưng cho sự sinh sôi, còn tre biểu trưng cho đức tính khiêm nhường—một phẩm chất được giới nho sĩ thời bấy giờ coi trọng.
Kỹ thuật chế tác cũng rất đáng chú ý. Sau khi tạo hình đất sét, nghệ nhân khắc hoa văn rồi lấp các rãnh bằng đất sét có màu khác. Kỹ thuật khảm (sanggam) này vốn xuất phát từ nghề mộc, nhưng các thợ gốm Goryeo đã sáng tạo để áp dụng vào gốm sứ, đạt được vẻ đẹp thẩm mỹ cùng chiều sâu biểu tượng.
Bình mai (Maebyeong) trang trí mây, hạc và trẻ em, triều Goryeo (918–1392), cuối thế kỷ 12
Mối liên kết bền lâu
Chiếc maebyeong này đại diện cho mối liên hệ sâu sắc giữa Chicago và Hàn Quốc, bắt đầu từ Hội chợ Thế giới Chicago năm 1893 (diễn ra từ tháng 5 đến tháng 10). Hàn Quốc (khi đó là triều Joseon) đã tham gia hội chợ quy mô lớn này—quy tụ 46 quốc gia và khoảng 27 triệu lượt khách—bằng cách xây dựng gian triển lãm quốc gia. Xem đây là cơ hội giao lưu với thế giới, Hàn Quốc đã dựng một nhà triển lãm mái ngói truyền thống và trưng bày gốm sứ, trang phục và đồ thủ công, giới thiệu văn hóa Hàn Quốc. Một số hiện vật celadon Goryeo được trưng bày khi đó đã dần trở thành một phần trong bộ sưu tập của Viện Nghệ thuật Chicago.
Hơn một thế kỷ sau, những báu vật Hàn Quốc này lại tỏa sáng trong các phòng trưng bày của Viện Nghệ thuật Chicago, mở cửa trở lại vào tháng 1 năm 2025. Không gian mới rộng hơn gấp ba lần so với khu trưng bày nhỏ trước đây trong cánh Á châu. Giờ đây, các phòng trưng bày đủ lớn để bao quát khoảng 2.000 năm lịch sử, từ thời Tam Quốc đến hiện đại. Với tư cách là một không gian triển lãm độc lập, nơi đây cho phép khách tham quan tập trung và cảm nhận sâu sắc hơn—một minh chứng cho vị thế quốc tế của Hàn Quốc đã tiến xa đến mức nào, kể từ gian “Nhà Hàn Quốc” nhỏ bé tại hội chợ 130 năm trước.
Vương miện vàng và trang sức từ mộ Seobongchong, thời Tam Quốc, vương quốc Silla (57 TCN–676 SCN) © Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc.
Đai vàng từ mộ Seobongchong, thời Tam Quốc, vương quốc Silla (57 TCN–676 SCN) © Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc.
%20%C2%A9%20National%20Museum%20of%20Korea..webp)
Trước sự quan tâm ngày càng tăng đối với văn hóa Hàn Quốc, Viện Nghệ thuật Chicago, Bảo tàng Quốc gia Hàn Quốc cùng nhiều tổ chức khác đang hợp tác để kể câu chuyện của Hàn Quốc với thế giới. Nhân dịp mở cửa trở lại phòng trưng bày, 24 hiện vật Hàn Quốc—bao gồm vương miện và đai vàng của vương quốc Silla (57 TCN–935 SCN)—được trưng bày đến tháng 9 năm 2026. Từ tháng 3 đến tháng 7 năm 2026, các tác phẩm thuộc bộ sưu tập do cố Chủ tịch Tập đoàn Samsung Lee Kun-hee hiến tặng cũng sẽ được giới thiệu.
Ngày nay, Chicago mang đến một không gian độc đáo để cảm nhận trọn vẹn lịch sử lâu dài và di sản thẩm mỹ của Hàn Quốc. Chương trình “Essentials Tour” của Viện Nghệ thuật Chicago có phần thuyết minh về Bình mai (Maebyeong) trang trí mây, hạc và trẻ em, đồng thời cho phép du khách lần theo dòng chảy văn hóa Hàn Quốc qua các tác phẩm từ tranh thủy mặc đến nghệ thuật Phật giáo. Dù bạn muốn nuôi dưỡng tâm hồn, hiểu sâu hơn về Hàn Quốc, hay đơn giản là khám phá điều mới mẻ, chuyến thăm Viện Nghệ thuật Chicago hứa hẹn sẽ để lại những ký ức khó quên.
Hoa lan, triều Joseon (1392–1910), Kim Eung-won
0 Comment: